Często omawiając zagadnienia produkcji i naprawy pakietów elektronicznych skupiamy się na dużych urządzeniach, liniach montażowych, stacjach lutowniczych pomijając to co wydaje się oczywiste – narzędzia ręczne. W tym artykule przyjrzymy się właśnie tej często zaniedbanej kwestii. Zobaczymy czy podejście „po co – przecież da się zagiąć cążkami” ma jeszcze miejsce w nowoczesnym serwisie czy w przedsiębiorstwie produkcyjnym i czy się to po prostu opłaca.
Producentów dużych urządzeń dla branży elektronicznej jest wielu. Od tych najwyższej jakości – jak np. linie YAMAHA SMT po tych „bez nazwy” z produktami wątpliwej jakości. Patrząc na to może dziwić, że zupełnie odwrotna sytuacja ma miejsce jeśli chodzi drobne, profesjonalne narzędzia dla tej branży. W tym opracowaniu przyjrzymy się ofercie kluczowego producenta, który wyspecjalizował się w produktach najwyższej jakości przeznaczonych do wąskiego zastosowania w branży produkcji i naprawy elektroniki – Piergiacomi.
Komponenty elektroniczne są najczęściej dostarczane w opakowaniach zbiorczych lub taśmach z wyprowadzeniami ustawionymi w sposób neutralny – pozwalający ich ustawienie i docięcie.
Sposób w jaki powinno przebiegać ustawianie, docinanie i montaż komponentów zamawiający i podwykonawca najczęściej określają poprzez wybór międzynarodowych standardów IPC i jednej z określonych przez nie klas realizacji. Spójność ze standardami i wynikająca z tego jakość wykonania ma bardzo duże znaczenie dla niezawodności produktu końcowego i co za tym idzie renomy realizującego podmiotu. Z tego względu prowadzone są na całym świecie szkolenia z norm IPC mające na celu ustandaryzowanie produkcji i utwierdzenie najlepszych wzorców. Na przestrzeni Europy Centralno- Wschodniej największym i najdłużej działającym Autoryzowanym Centrum Szkoleniowym IPC jest polska firma RENEX EEC – więcej na www.ipctraining.pl
![nnnnnnnnnnn](https://www.renex.pl/wp-content/uploads/2022/10/nnnnnnnnnnn.png)
Praktycznie każde dogięcie i skrócenie wyprowadzeń (tzw. nóżek) – wykonanych z cienkiego drutu – można wykonać za pomocą cążek czy innych prostych narzędzi. Oczywiście, chcąc uniknąć problemów z uszkodzeniami na skutek wyładowań elektrostatycznych, powinny to być co najmniej narzędzia zabezpieczone przed ESD. Jest to najprostszy sposób i z tego względu wciąż powszechnie stosowany.
Metoda ta, mimo że prosta, jest jednak bardzo nieprecyzyjna. By gięcie i cięcie wyprowadzeń mieściło się w przyjętych standardach wymaga od realizującej osoby dużej wprawy i pozostawia wiele miejsca na błąd. Powtarzalność ludzkich rąk nigdy nie będzie bowiem idealna i wydajna czasowo.
Problem, wydający się błahym, można łatwo przeanalizować i przekalkulować uwzględniając takie czynniki jak czas potrzebny jednej osobie na odpowiednie przystosowanie wszystkich wyprowadzeń jednego komponentu, średnią ilość uszkodzonych w tym procesie komponentów, całkowitą ilość komponentów oraz liczbę osób realizujących zadanie. Straty w tym zakresie, zwłaszcza wynikające z kosztów pracowniczych, gdzie proces powtarzalnego, żmudnego i przy tym precyzyjnego zadania doginania wyprowadzeń jest całkowicie niezautomatyzowany, są niemalże zawsze znaczące.
Jest to jednak problem, który można łatwo rozwiązać bardzo niewielkimi nakładami i niemalże od ręki. Wyposażenie stanowisk pracy w przystępne cenowo specjalistyczne narzędzia ręczne pozwala na znaczące przyspieszenie tego procesu, jego quasi mechanizację i co za tym idzie znaczące skrócenie nakładu czasu pracy. Jednocześnie wzrasta estetyka wykonania pakietów – co ma coraz większe znaczenie przy zwiększającej się konkurencyjności w branży.
Poniżej przedstawiamy kilka narzędzi z oferty Piergiacomi. Są to wybrane pozycje stanowiące przykłady możliwości tego rodzaju rozwiązań. Szersze opracowania dostępne są na stronie wieloletniego polskiego dystrybutora marki – RENEX Group – na www.sklep.renex.pl.
![nnnnnnnnnnnnn3](https://www.renex.pl/wp-content/uploads/2022/10/nnnnnnnnnnnnn3.png)
Wprowadzenie właściwych rozwiązań ergonomicznych pozwala zatem zarówno zmniejszyć liczbę koniecznych stanowisk poprzez zwiększenie efektywności pracy, jak i ograniczyć bezpośrednie i pośrednie koszty wynikające z wypadków przy pracy.
Najprostszym z narzędzi specjalistycznych Piergiacomi, od którego warto zacząć, jest PN 5040. Przyrząd ten pozwala na zaginanie wyprowadzeń pod kątem 90o. Wykonuje więc zadanie wydawałoby się proste – nawet przy użyciu niewyspecjalizowanych narzędzi. Wyklucza jednak przy tym potencjalne odchylenia od tego kąta – zapewniając powtarzalność i szybkość. Kolejnym bardzo popularnym, nawet wśród hobbystów, narzędziem są szczypce specjalne serii PNR, jak na przykład model 30D. Dzięki temu narzędziu jesteśmy w stanie w taki sposób ukształtować wyprowadzenie komponentu, że stworzymy tzw. zatrzask – w tym przypadku w kształcie litery C.
Wyprowadzenie w takim kształcie pozwala na utrzymanie ciężaru komponentu – np. rezystora – w określonej wysokości nad płytką drukowaną. Jest to szczególnie przydatne rozwiązanie uwzględniając normy IPC, które określają m.in. to w jakim dystansie jednoczesne skrócenie go. Przykładem może tu być model PNR 5000D kształtujący wyprowadzenie w zatrzask typu C i jednocześnie przycinający nóżkę na wybraną długość w zakresie od 4 do 16mm. Pozwala to na uzyskanie w jednym ruchu docelowej długości wyprowadzeń – bez konieczności dalszych poprawek i zgodnie ze standardami – np. powszechnymi wartościami dla oznaczenia A na schemacie – 12,7mm, 10mm, 7,62. Zapobiega to stratom materiałowym jakie mogą następować w przypadkach błędów ludzkich – np. zbyt znacznego skrócenia wyprowadzenia. Ponadto wyklucza sytuacje, kiedy wyprowadzenia są niezgodnie ze sztuką trymowane już po lutowaniu – co osłabia połączenia. Poza precyzją i oszczędnością czasu kluczowe jest tutaj również zachowanie wysokiej powtarzalności i estetyki wykonania.
Kolejnym ciekawym typem narzędzia ręcznego jest model PTR 30D – pozwalający przycięcie wyprowadzenia komponentu na odpowiednią długość, ale inne niż wcześniej omówione jego ukształtowanie. Szczypce specjalne tego typu pozwalają na jednoczesne zagięcie nóżek w dwóch miejscach pod kątem 90° w ten sposób, że ich rozstaw zostanie precyzyjnie dopasowany do otworów w płytce drukowanej i umieszczenie komponentu na właściwej wysokości nad jej powierzchnią. Podobne zastosowanie ma seria PN5050 – która również pozwala na dopasowanie wyprowadzeń do rozstawienia otworów – w tym przypadku wystawiając jedną nóżkę komponentu do przodu o pewien raster – wedle standardów przyjętych w elektronice – np. 3,81mm, 5,08mm np. przy obudowach TO 220 czy TO 247.
![nnnnnnnnnnnnn4](https://www.renex.pl/wp-content/uploads/2022/10/nnnnnnnnnnnnn4.png)
Pęsety
Omówienie zagadnienia narządzi ręcznych PIERGIACOMI nie byłoby kompletne bez wzmianki o pęsetach. W ramach standardów bezpieczeństwa ESD w branży produkcji i naprawy elektroniki stosuje się modele wykonane z materiałów antystatycznych i kwasoodpornych. Występują również wersje niklowe, nylonowe oraz pokryte teflonem. Pozwala to na redukcję ryzyka uszkodzenia komponentów na skutek wyładowania elektrostatycznego. Ze względu na szeroki zakres zadań realizowanych z ich użyciem i elementów jakie są z ich pomocą manipulowane, pęsety dostępne w czterech wariantach: do PCB, ostre, do SMD oraz tradycyjne. Poszczególne Modele różnią się kształtem końcówki oraz rodzajem frezu. Ponadto, część pęset, oznaczona symbolem „R”, posiada samozaciskowy mechanizm ułatwiający przytrzymywanie komponentów.
![nnnnnnnnnnnnn5](https://www.renex.pl/wp-content/uploads/2022/10/nnnnnnnnnnnnn5.png)
Co dalej?
Oczywiście zakres narzędzi elektronika nie kończy się na szczypcach, obcinaczkach i pęsetach. Na odpowiednio wyposażonym stanowisku znajdziemy również takie elementy jak zabezpieczenia przed ESD, urządzenia, materiały zużywalne czy środki ochrony osobistej, w tym: maty i opaski ESD, stacje lutownicze, rozlutownice, topniki, spoiwa oraz pochłaniacze oparów.
Cały zakres tego wyposażenia, omówione wcześniej narzędzia ręczne PIERGIACOMI oraz wiele innych dostarcza Grupa RENEX – jedna z największych i najdłużej działających polskich firm branży elektronicznej. Będąc partnerem światowych marek – takich jak JBC, PACE, YAMAHA, TAGARNO, HELLER, czy INDIUM Grupa dostarcza ponad dwadzieścia tysięcy rodzajów produktów, tym urządzenia, narzędzia, odzież, meble i materiały zużywalne niezbędne w działalności serwisowej.
![nnnnnnnnnnnnn6](https://www.renex.pl/wp-content/uploads/2022/10/nnnnnnnnnnnnn6.png)
Dzięki pełnym stanom magazynowym w Polsce Grupa dostarcza niemalże wszystkie własne i dystrybuowane produkty od ręki pozwalając jej partnerom szybko reagować na nieprzewiedziane sytuacje. Dostarczane wsparcie logistyczno-produktowe jest uzupełnione o profesjonalny serwis gwarancyjny i pogwarancyjny.
W ramach własnej marki REECO Grupa produkuje i dostarcza odzież ESD, meble antystatyczne, uniwersalne roboty i urządzenia specjalistyczne przeznaczone dla branży elektronicznej. Grupa stworzyła również Centrum Technologiczno-Szkoleniowe RENEX oraz Demoroom we Włocławku gdzie klienci i partnerzy RENEX mogą zobaczyć i sprawdzić urządzenia z oferty w działaniu. Pracujący w Centrum specjaliści służą również wsparciem szkoleniowym, serwisowym i doradczym.